तनहुँ, भदौ १५ – नेपालमा हालसालै लाइपोमा (Lipoma) नामक छालामुनि बन्ने गैर–क्यान्सरजन्य बोसोको डल्लोका बिरामीहरू उल्लेख्य रूपमा बढ्दै गएको देखिएको छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूले यसलाई सामान्य भए पनि बेवास्ता नगरी समयमै जाँच र उपचार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
🔎 के हो लाइपोमा?
लाइपोमा भनेको छालामुनि बन्ने बिनाइन (गैर–क्यान्सर) ट्युमर हो। यो बोसोको तन्तु जम्मा भएर बन्ने हुँदा प्रायः खतरनाक हुँदैन। तर आकार ठूलो भएमा वा संवेदनशील स्थानमा परेमा यसले दबाब, दुखाइ र असजिलोपन गराउन सक्छ।
📈 नेपालमा बढ्दो केस
त्रिवि शिक्षण अस्पताल, वीर अस्पताल लगायतका स्वास्थ्य संस्थामा हरेक वर्ष सयौं बिरामी लाइपोमा उपचारका लागि आउने गरेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, ३० वर्ष माथिका मानिसहरू यसबाट बढी प्रभावित हुन्छन्, तर वंशानुगत कारणले कम उमेरमै पनि देखिन सक्छ।
काठमाडौं निवासी ४५ वर्षीय सुजन कार्कीले भने, “सुरुमा त सानो डल्लो थियो, नदुख्ने भएकाले बेवास्ता गरेँ। पछि विस्तारै बढ्दै गएपछि जाँच गर्दा डाक्टरले लाइपोमा भने।”
⚠️ लाइपोमाका विस्तृत लक्षणहरू
सामान्यतया लाइपोमा नदुख्ने हुन्छ, तर यसले निम्न लक्षणहरू देखाउन सक्छ :
- छालामुनि मुलायम डल्लो – छालामुनि चलायमान, छाम्दा गुम्फा जस्तो लाग्ने डल्लो।
- आकारमा वृद्धि – समयसँगै बिस्तारै बढ्दै जाने, कतिपयमा धेरै वर्षसम्म सानो रहने।
- दबाबको असर – ठूलो भएमा नसामा दबाब दिई हातखुट्टा सुन्निनु वा चिसो महसुस हुनु।
- दुखाइ वा असजिलोपन – सामान्यतया नदुख्ने, तर संवेदनशील भाग (जस्तै घुँडामाथि, घाँटी, मेरुदण्ड नजिक) परेमा दुखाइ हुने।
- संजाल–सुत्दा असजिलो – ढाड वा काँधमा भए ढल्केर सुत्दा असजिलो हुने।
- रङ परिवर्तन – दुर्लभ अवस्थामा छालाको रंग फिका वा रातो देखिनु।
- एकैपटक धेरै लाइपोमा देखिनु – वंशानुगत (Familial Multiple Lipomatosis) अवस्थामा शरीरभरि दर्जनौं डल्लो बन्ने।
- भारीपन वा बोझ महसुस – ठूलो लाइपोमा हुँदा छालाको तल्लो भाग भारी भएको जस्तो लाग्ने।
🏥 उपचार र सावधानी
- सानो र नदुख्ने अवस्थामा निरन्तर निगरानी पर्याप्त।
- ठूलो हुँदै गएमा वा असजिलो भएमा सर्जरीमार्फत सजिलै निकाल्न सकिने।
- केही अवस्थामा स्थानीय एनेस्थेसियामा नै सानो शल्यक्रिया सम्भव।
- आफ्नै हिसाबले काट्ने, थिच्ने वा घरेलु उपचार गर्ने प्रयास खतरनाक हुनसक्छ।
👩⚕️ विशेषज्ञको भनाइ
नेपाल मेडिसिटी अस्पतालका शल्य चिकित्सक डा. अजय श्रेष्ठका अनुसार :
“लाइपोमा प्रायः खतरनाक हुँदैन तर समयमै जाँच नगर्दा बिरामी डराउने अवस्था आउँछ। कतिपय अवस्थामा क्यान्सरसँग मिल्दोजुल्दो ट्युमर पनि हुन सक्छ, त्यसैले डाक्टरको सल्लाह लिनु अनिवार्य हुन्छ।”
📝 स्वास्थ्य सन्देश
विशेषज्ञहरूले सर्वसाधारणलाई निम्न सुझाव दिएका छन् :
- छालामुनि नयाँ वा बढ्दो डल्लो देखिए तुरुन्त चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुपर्छ।
- परिवारमा धेरै जनामा डल्लो देखिएको भए वंशानुगत परीक्षण गर्नुपर्छ।
- नियमित रूपमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्नाले रोगको पहिचान सजिलै हुन्छ।
- आफ्नै हिसाबले उपचार गर्नु ज्यानमारा गल्ती हुन सक्छ।
