तनहुँ ३ असोज —
नेपालका अस्पतालहरूमा चक्कर (Vertigo वा Dizziness) का बिरामी बढिरहेका छन्। चिकित्सकहरूको भनाइमा यसलाई सामान्य ठान्दा ठूलो स्वास्थ्य जोखिम निम्तिन सक्छ।
चक्कर आउने मुख्य कारण र व्याख्या
- रक्तचापको उतारचढाव
– उच्च रक्तचाप हुँदा मस्तिष्कमा अत्यधिक दबाब पर्छ भने न्यून रक्तचाप हुँदा पर्याप्त रक्त आपूर्ति हुँदैन, जसले चक्कर ल्याउँछ। - कानको भित्री समस्या
– कानको भित्री भाग (inner ear) सन्तुलन कायम गर्ने अंग हो। यसमा इन्फेक्सन, तरलको असन्तुलन वा पथरीजस्तो समस्या हुँदा टाउको घुमेजस्तो हुन्छ। - रगतमा चिनीको असन्तुलन
– मधुमेह भएका वा लामो समय पेट खाली राख्दा रक्तमा ग्लुकोज स्तर घट्दा मस्तिष्कलाई ऊर्जा कम पुग्छ, जसले चक्कर ल्याउँछ। - पानीको कमी (डिहाइड्रेसन)
– शरीरमा पानी र खनिज लवण कम हुँदा रगतको मात्रा घट्छ, रगतको प्रवाह कमजोर हुन्छ, जसले टाउको हल्का वा घुमेजस्तो बनाउँछ। - तनाव, निद्राको कमी वा औषधिको असर
– लामो समय तनावमा बस्दा वा पर्याप्त निद्रा नपाउँदा स्नायु प्रणाली असन्तुलित हुन्छ। केही औषधि (जस्तै एन्टिबायोटिक, ब्लड प्रेशर मेडिसिन) ले पनि साइड इफेक्टका रूपमा चक्कर ल्याउन सक्छ।
देखिने लक्षणहरू
- टाउको भारी हुने वा वरिपरि घुमेको महसुस
- सन्तुलन बिग्रिने, ढल्किन मन लाग्ने
- दृष्टि धमिलो हुने वा कालो धब्बा देखिने
- वाकवाकी वा वान्ता
- अत्यधिक थकाइ र कमजोरी
उपचार र उपाय
- पर्याप्त पानी पिउनु, आराम गर्नु र तातो–तेलिलो खानाबाट बच्नु
- रक्तचाप, मधुमेह वा कानसम्बन्धी रोग भए नियमित चिकित्सकको परामर्श लिनु
- हल्का फिजियो व्यायाम र योग गर्न सकिने
- अत्यधिक चक्कर, बेहोस हुने वा लगातार समस्या देखिए तुरुन्त अस्पतालमा उपचार गर्नुपर्ने विशेषज्ञहरूको सुझाव
निष्कर्ष
चक्कर आउने समस्या सामान्य लागे पनि यो शरीरमा लुकेका गम्भीर रोगको सङ्केत हुन सक्छ। कारण अनुसार उपचार खोजेमा यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
